کودک همسری
کودک همسری
بر اساس تعریف سازمان جهانی بهداشت، هر انسان کمتر از ۱۸ سال کودک محسوب میشود. این تعریف در پیماننامه حقوق کودک و سازمان یونیسف نیز مشابه است. سازمان بهداشت جهانی هرگونه آسیب یا تهدید سلامت جسم و روان یا سعادت و رفاه و بهزیستی کودک به دست والدین یا افرادیکه نسبت به او مسوول هستند را بهعنوان کودکآزاری تعریف کرده است.
در ایران نیز به مانند دیگر جوامع در حال توسعه پدیده کودک همسری در شکل قابل توجهی در نقاط مختلف کشور شایع است. به طوری که طبق آمارهای رسمی ایران در سال ۹۳ بالغ بر ۱۸۷ هزار ازدواج زیر سن قانونی در سازمان ثبت احوال کشور ثبت شدهاست.[۲۸] بر اساس گفتههای معاونت پیشگیری از آسیبهای اجتماعی سازمان بهزیستی کشور در سال ۱۳۹۵، ۱۷ درصد ازدواج دختران در ایران پیش از رسیدن به سن ۱۸ سالگی میباشد.[۲۹]
طبق آمار ثبت شده در سازمان ثبت احوال کشور بر اساس آمار ۹ ماه اول سازمان ثبت احوال ایران سال ۹۴، اعلام شد بیش از پنج درصد زنانی که در این مدت ازدواج کردهاند کمتر از ۱۵سال سن داشتهاند یعنی ۲۸۲۴۲ نفر. بیش از ۲۱۴ هزار ازدواج دختران ۱۵–۱۹ سال را نیز در این دوره از سال ثبت شدهاست.[۳۰] استانهای مرزنشین خراسان رضوی، آذربایجان شرقی و سیستان و بلوچستان سه استانی هستند که بیشترین تعداد ازدواج در سنین کودکی در آنان رخ میدهد.[۳۱][۳۲][۳۳][۳۴][۳۵] از جمله دلایل رایج کودک همسری در ایران میتوان به فقر، ضعف قوانین بازدارنده، آداب و رسوم فرهنگی، اعتقادات مذهبی، اختلاف طبقاتی، تحصیلات، پدرسالاری و «ناموسپرستی» مردان اشاره کرد.[۳۶][۳۷][۳۸][۳۹][۴۰]
یکی از بزرگترین تضادهای قوانین داخلی ایران با پیماننامه حقوق کودک، خود را در سن ازدواج و قدم گذاشتن کودکان به سنین بزرگسالی نشان میدهد. بر اساس ماده ۱۰۴۱ قانون مدنی در ایران عقد نکاح دختر قبل از رسیدن به ۱۳ سال تمام شرعی منوط به اذن ولی بهشرط رعایت مصلحت با تشخیص دادگاه صالح مشخصشده است.[۴۱]
بنا بر آمار مرکز آمار ایران، در سه ماهه نخست سال ۱۳۹۹ بیش از ۷۰۰۰ ازدواج دختربچه ۱۰ تا ۱۴ ساله و یک ازدواج دختربچه کمتر از ۱۰ سال به ثبت رسیده است.[۴۲] [۴۳][۴۴] کودک همسری بیشتر در میان دختربچهها رواج دارد. در سایه حمایتهای قانونی و ایجاد تسهیلاتی چون اعطای وامهای ۷۰ میلیون تومانی به زوجین، آمارهای اعلامشده و مقایسه آن با سال قبلتر از آن نشان میدهد که کودک همسری افزایشی ۱۰٫۵ درصدی داشته است.[۴۵]
